Obsesif Kompülsif Bozukluk

Türkçe karşılığı saplantı-zorlantı bozukluğu olarak literatüre geçen obsesif kompülsif bozukluk, iki ana süreçten oluşur. Obsesyon adı verilen takıntılı düşüncelerin ödünlenmesi için ortaya çıkan kompülsiyon davranışları şeklinde kendini gösterir.

Bireyin günlük yaşantısını aksatmasına neden olan takıntılı düşünce ve ödünleme davranışları için profesyonel yardım alınması gerekir. Çoğunlukla geçmiş stresli yaşantılara neticesinde ortaya çıkar ve kimi zaman psikiyatrik ilaç tedavisi ile kimi zaman da psikoterapi süreçleri sonunda iyileşme süreci görülür. Önceleri yalnızca yüz yüze terapi ile iyileşmesi sağlanabiliyorken, pandemi döneminden itibaren online terapi seçeneği de sıkça tercih edilir hale gelmiştir.

Çoğu vakanın temizlik üzerine obsesyonları olduğu düşünüldüğünde, online terapi seçeneğinin ne kadar önemli olduğu daha net anlaşılabilir. Elbette prognoz adı verilen, hastalığın durumu ve ilerleyiş sürecine göre yüz yüze terapi seçeneği zorunlu olabilmektedir.

Obsesif Kompülsif Bozukluk Nedir?

Yukarıda da belirtildiği üzere Türkçe karşılığı psikoloji literatürüne Saplantı-Zorlantı Bozukluğu olarak geçirilmiştir. Obsesif kompülsif bozukluk ne demek sorusunun yanıtı en basit haliyle takıntı hastalığı olarak anlatılabilir. Elbette psikoloji biliminde çok detaylı bir inceleme süreci bulunur. Tanı konulması psikiyatri kliniklerinde gerçekleşirken, iyileşme süreci için psikoterapi desteği alınması neredeyse her vakada olumlu etki yapar.

Farklı türlerde kendini gösterebilen obsesif kompülsif bozukluk nedir diye soranlar için aslında hastalığın alt kategorilerinin sayılması yeterli olacaktır. En bilinen şekli temizlik takıntıları olup simetri hastalığı, sayı takıntıları, biriktirme takıntıları veya kuşkucu düşünceler şeklinde türleri sayılabilir. Bunların tümü, kişinin bireysel özellikleri ve kişilik yapısına göre farklı şekillerde ortaya çıkabilir. Ayrıca travmaya neden olan olayın türü de, hangi türde obsesyonun ortaya çıkacağında rol oynayabilir.

Saplantılı düşüncelerin ve bunların ödünlenmesi için oluşturulan ritüeller kişinin hayat kalitesini önemli ölçüde düşürmektedir. Manisa psikolog arayışları bu nedenle yoğunlaşabilir. Bu tarz düşünce ve davranışların sağaltımı ilaç tedavisi desteğiyle sağlanabilir. Bu nedenle psikolog ya da terapistler tarafından psikiyatri kliniklerinde yönlendirme yapılabilir.

İyileşmenin sağlıklı ve kalıcı olması için psikolog ile danışanın işbirliği içinde olması esastır. Verilen yönergelerin takibi ve günlük hayatta uygulanması çabası oldukça önemlidir. Bunlarla birlikte çevre desteği de önemli unsurlardan birisidir. Obsesif kompülsif bozukluk çoğu zaman tek başına aşılamayan bir süreç olarak karşımıza çıkar.

Obsesif Kompülsif Bozukluk Belirtileri Nelerdir?

Ruhsal duygusal ya da kaygı bozuklukları gibi doğrudan bir belirti listesi olmayan obsesif kompülsif bozukluk tanısı, ancak detaylı bir görüşmeyle konulabilir. Bireyin sahip olduğu takıntılı düşüncelerin yoğunluğu ve günlük hayata etkisi önemli kriterler arasındadır. Aynı zamanda bu obsesyonları karşılayan ödünleyici davranış ritüelleri de olması aranır.

OKB tanısı konulan kişiler vakit kaybetmeden iyileşme sürecine adım atmalıdır. Anksiyete bozuklukları kategorisinde yer alan obsesif kompülsif bozukluk, ritüel davranışlar şeklinde kendini gösterir. Bu davranış örüntüleri hayat kalitesini ciddi ölçüde düşürdüğü için, sağaltımı için reaksiyon gösterilmelidir.

En büyük avantaj olarak OKB, nevrotik bozukluklar kategorisinde değerlendirilir. Nevrotik bozukluk nedir sorusuna ise kişinin hastalığının farkında olduğu şeklinde yanıt verilebilir. Bundan farklı olan psikotik rahatsızlıklarda birey kendini normal olarak kabul ettiği için iyileşmeye ikna edilmesi ve verilen yönergeleri kabul etmesi daha zorlu bir süreç olur.

Obsesif kompülsif bozukluk da nevrotik bir hastalık olduğu için kişi böyle bir sorunu yaşadığının farkındadır ve bunun iyileşmesi için adımlar atmaya da genelde hazırdır. Psikolojik rahatsızlıkların iyiye doğru seyretmesinde önemli bir etken olan farkındalık ve istek, OKB için de bir avantaj olarak düşünülebilir.

Obsesif Kompülsif Bozukluk Türleri

Obsesif kompülsif bozukluk belirtileri tam olarak sayılamayacağından, obsesif kompülsif bozukluk türleri sıralanması daha yerinde olacaktır.

Temizlik Takıntıları: Kişinin hijyen konusunda gereğinden fazla kaygı yaşamasıdır. Ellerini 4 kez yıkayan, dışarıdan getirdiği her şeyi yıkadıktan sonra eve sokmaya izin veren kişiler bu gruptadır. Özellikle pandemi etkisiyle bu türden vakaların çoğaldığı da söylenebilir. Bu kişilerin aslında fiziksel temizlikten öte ruhani bir temizlik çabasında olduğu ancak bunu sağlayamamak nedeniyle iyileşemedikleri düşünülür.

Simetri Takıntıları: Yamuk duran nesnelerden rahatsız olan, her şeyin sıralı ve nizami olmasını arayan vakalar bu grupta değerlendirilir.

Kuşku Takıntıları: Aslında pek çok kişi hastalık boyutunda olmadan bu takıntıyı yaşar. Evden çıkarken fişi çekip çekmediğine emin olmayanlar, ocağı kapattığından emin olmak isteyen kişiler bu gruptadır. Elbette hastalık boyutunda olabilmesi için bu kontrol davranışlarının arka arkaya ve çok sayıda yapılması beklenir.

Sayma Takıntıları: İlginç olarak tabir edilen OKB türlerinden birisidir. Örnekle açıklamak daha kolay olacaktır. 3 sayısına takıntılı olan bir kişi, marketten ürün alırken 3. sıradakini alır. Ya da evden çıkarken ayakkabılarını 3 kez çıkarıp tekrar giyer. Bu davranışları yapmadığında kötü bir şey olacağına inanır. Bu nedenle ne şartlarda olursa olsun, sayma davranışını yerine getirir. Kimi zaman diğer OKB türleri ile birlikte görülebilir. Örneğin ellerini yıkama davranışının 4 kez tekrarlanma ritüeli şeklinde görülebilir.

Cinsel Düşünce Takıntıları: Toplum tarafından kabul görmesi en zor OKB türü olduğu için tespit edilmesi de zordur. Psikolog görüşmeleri dışında, bu kişiler sahip olduğu düşünceleri paylaşmaktan çekinirler. Yakın çevredeki kişilere karşı cinsel fantezilere sahip olunması düşünceleriyle kendini gösterir. Ödünleme davranışı ise çoğunlukla kendini tatmin şeklinde gerçekleşir.

Toplama ve Biriktirme Takıntıları: Eski ve artık işe yaramayan eşyaların “bir gün işe yarayabilir” endişesiyle uzun süre saklanması olarak tanımlanabilir. Zamanla çöp toplama ya da çöp biriktirme gibi ileri boyutlara ulaşabilir.

Batıl İnançlar: Bizim toplumumuzda daha baskın bir OKB türü olduğu söylenebilir. Merdiven altından geçmeme, boyu uzamayacak birinin üzerinden atlamama gibi davranışların patolojik boyutlara ulaşması şeklinde tanımlanabilir.

Dokunma Kompülsiyonları: Kendine veya sevdiklerine zarar gelmemesi adına, kişinin kendi belirlediği totem eşyalarına karşı konulamaz şekilde dokunma isteği bulunabilir. Kimi vakalarda ise dokunmada kaçınma şeklinde görülebilir.

İnsanların yaşadığı farklı stresli olaylar ve kişilik özelliklerine göre obsesif kompülsif bozukluk türleri arasında farklı yönelimler görülmektedir. Bu da elbette tanı ve iyileşme sürecini önemli ölçüde etkilemektedir. Yine aynı faktörlere bağlı olarak, bilinen türlerinde dışında farklı obsesyonlar da gelişebilir.

Obsesif Kompülsif Bozukluk Neden Olur?

Klinik alanda çalışan psikolog ve psikiyatristlerin ortak görüşü, obsesif kompülsif bozukluk nedenlerinin stresli yaşam olaylarına bağlı olduğu yönündedir. Taciz, tecavüz gibi ağır olaylar obsesyon ve kompülsiyonları tetikleyebileceği gibi, sevilen birinin kaybı da aynı etkiyi yapabilir. OKB türleri açıklanırken, dikkat edildiyse, sevilen kişilere zarar gelme korkusundan kaynaklı düşünce ve davranış örüntülerine rastlanır. Bu düşünce ve davranışların sevilen birinin kaybedilmesi ya da kaybedilme riskinin yoğun şekilde hissedilmesi neticesinde ortaya çıkabilir.

Psikolojinin babası olarak gösterilen Freud’a göre ise, özellikle temizlik takıntıları için, kişinin gerçekleştirdiği ödünleme davranışları bir rahatlama çabasıdır. Profesyonel destek almadan asla sonuca ulaşmayan bu çabalar, ruhani bir eksikliğin giderilmesine hizmet etmeye çalışır.

Bu çaba ise, ancak psikolojik destek alınarak çözüme kavuşturulabilir. İyileşme aşamasında, kişinin yaşadığı travmatik olaylar yüzleşmesi, bunu kabullenmesi üzerine çalışmalar yapılır. Ayrıca kompülsif davranışların, bu süreci iyiye götürmediği farklı tekniklerle kişiye anlatılmaya gayret edilir.

Obsesif Kompülsif Bozukluk Nasıl İyileşir?

OKB, vakanın seyrine göre psikoterapi ve/veya ilaç tedavisi ile iyileşme gösterebilir. Obsesif Kompülsif Bozukluk belirtilerine sahip kişilerin, böyle bir rahatsızlığı olduğu kabullenmesi en önemli aşama olarak gösterilebilir. Elbette kişinin bu sorunu çözmek için istek ve çaba içerisinde olması da iyileşme süreci açısından önemli hususlardır.

Bireyde, iyileşme için istek ve/veya çaba olmaması durumunda, terapi seanslarından olumlu sonuç alınması oldukça güçtür. Bu nedenle istekli danışanların olumlu sonuçlara yakın olduğu daha en baştan söylenebilir. Özellikle Manisa psikolog hizmeti veren uzmanların verdiği yönergelerin takip edilmesi çok önemlidir. Danışan-danışman işbirliği içerisinde olumlu etkiler 4-6 seans sonunda görülmeye başlanır.

Obsesif kompülsif bozukluk tedavisi için psikoterapi seansları vazgeçilmez birer unsur olarak tanımlanabilir. Biraz daha ileri vakalarda ilaç desteği de alınabilmektedir. İlaç tedavisi olsun ya da olmasın, psikolog desteği sonuca daha hızlı ulaşılmasını sağlayacaktır. Kaygı bozuklukları sınıfında yer alan OKB tedavisi için verilen ilaçlar, SSRI grubuna ait serotonin geri alım inhibitörleridir. Bu ilaçların, serotonin adı verilen mutluluk hormonlarının beyinde daha fazla etkileşimde bulunarak kaygıyı azaltması yönünde etkileri bilinir.

Elbette bununla birlikte farklı türden terapi yaklaşımları ile desteklenmeli ve bireyin düşünce yapısı ile davranışlarının değiştirilmesi için çalışmalar yapılmalıdır. Bunun için yüz yüze terapi desteği bulunurken, özellikle temizlik takıntısı yaşayan OKB hastaları için, daha ziyade pandemi döneminde geliştirilen online terapi seçeneği de mevcuttur.

İyileşme sürecinde farklı terapi yaklaşımları kullanılabilir. En yaygın olarak Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) tercih edilir. Bununla birlikte göz hareketleriyle duyarsızlaştırma olarak adlandırılan EMDR terapisine başvurulabilir. Daha bilinen ve etkin olduğu düşünülen bir başka yaklaşım ise sistematik duyarsızlaştırmadır. Bireyin kaygı yaşadığı durumla aşamalar halinde temasının sağlanarak, sanıldığı gibi kötü bir şey olmayacağının aşılanması için profesyonel çalışmalar yapılır.

Obsesif Kompülsif Bozukluk İçin Manisa Psikolog

Bir anksiyete bozukluğu olan OKB, iyileşme sürecinde ciddi ölçüde toplum desteği gerektirir. Sosyal çevrenin bireyle etkileşimi, süreci olumlu ya da olumsuz yönde büyük ölçüde etkileyebilir. Bu nedenle psikolog seçimi yaparken dikkat edilecek şeyler arasında, yaşanılan kültürün iyi bilinmesi de yer almaktadır. Bu doğrultuda, obsesif kompülsif bozukluk için Manisa psikolog desteğini kim verebilir araştırmasını yaparken, uzmanların bölgenin adetlerini, olaylara bakış açılarını bilmesi oldukça önemli bir konudur.

Ülkemizin farklı bölgelerinde çok farklı düşünce yapıları olduğu bilinir. Geniş bir coğrafya olan Türkiye’de en iyi psikologlar bile, bireyin yaşadığı bölgenin sosyolojik ve kültürel özelliklerini bilmiyorsa, doğru sonuca ulaşması normalden daha uzun sürebilir. Oysa ki obsesif kompülsif bozukluk nedir’in cevabının bilinmesinin yanında, Manisa halkının bu hastalığa ve sahip olunan obsesyon ve kompülsiyonlara bakış açısının nasıl olduğunun bilinmesi süreç açısında oldukça önemlidir.

Obsesif kompülsif bozukluk için Manisa psikologları ararken, Atlantik Psikoloji’ye rastlayanların bu konuda şanslı olduğu söylenebilir. Hastalıkla ilgili süreçleri bilen ve güncel çalışmaları sürekli takip eden danışmanların, yöre halkının sosyolojisine de hakim olması, iyileşmenin hızlanmasını sağlar.

Farklı türden takıntılar için farklı yaklaşımların benimsenebileceğini ayriyeten belirtmek gerekir. Ayrıca muzdarip kişinin hayata bakışı, dini inancı, sosyoekonomik durumu ve kişilik özellikleri bile sağaltım sürecine doğrudan etki eden unsurlardır. Bu nedenle psikologlar terapilere başlamadan önce danışanı mümkün olduğunca detaylı bir şekilde analiz etmelidir. Bunun için kimi zaman kişilik testlerine de başvurulabilir.